1, Przy pisaniu listu istotne jest ustalenie jego charakteru, zależnego od poruszanego przedmiotu (wyróżniliśmy wyżej listy: urzędowy, prywatny i motywacyjny). Należy także wziąć pod uwagę to, kim jest odbiorca listu, jakie łączą nas z nim relacje (w innej tonacji utrzy­many będzie list do przyjaciela, w innej natomiast do osoby niezna­nej czv osoby będącej naszvm przełożonym). Pisząc list urzędowy (w jakiejś sprawie) czy motywacyjny, powinniśmy w szczególny sposób zwrócić uwagę na funkcjonalność tej formy wypowiedzi, ma­jącej zazwyczaj przyczynić się do uzyskania czegoś dla nas. Dlatego też, pracując nad takim listem, powinniśmy zacząć od zapoznania się z poruszaną w liście problematyką. Jeśli piszemy list o charakterze prośby bądź list motywacyjny , gromadzimy argumenty przemawia­jące na naszą korzyść.

Inaczej rzecz przedstawia się w listach prywatnych, choć i tu można zauważyć pewne zróżnicowanie charakteru tych wypowiedzi. Otóż listy tego typu mogą być po prostu listami nastawionymi na podtrzy­manie kontaktu (odznaczają się zatem niezobowiązującą treścią i kom­pozycją i w związku z tvm trudno je tu charakteryzować, choć i taki list nie powinien mieć charakteru bezładnego, czyniącego go niezro­zumiałym). Mogą to bvć również listy informacyjne (wówczas zwra­camy uwagę na dobór faktów i ich selekcję, a także jak najbardziej przejrzyste ich przedstawienie) lub list}' wyznania (mniej lub bardziej intymne). W tym ostatnim przypadku liczy się przede wszystkim treść wypowiedzi, nie poddającej się rygorom formalnym.

Załóżmy, że list, który komponujemy, jest listem motywacyjnym i dotyczy przyjęcia nas do szkoły o profilu sportowym. Punktem wyjścia naszej pracy powinno stać się przygotowanie odpowied­niego uzasadnienia, które popierałoby nasze starania. W tym przy­padku może to być na przykład wskazanie na nasze szczególne uzdolnienia sportowe (ogólne czy związane z konkretną dyscypliną) i pragnienie rozwijania ich (tu możemy powołać się na ewentualne sukcesy, opinie autorytetów w tej dziedzinie). Ponadto powinniśmy także zwrócić uwagę na te cechy własnego charakteru, które są przy­datne w związku z edukacją sportową (np. wytrwałość, zdolność do współpracy z innymi itp.), ważne będą także warunki fizyczne.

2, Nasz list opisujemy, podając w górnym lewym rogu dane (imię i nazwisko oraz adres), natomiast w rogu prawym miejsce i datę napisania listu. Poniżej, po prawej stronie wpisujemy adresata listu (w wybranym przykładzie będzie to dyrektor szkoły sportowej).

3, List rozpoczynamy od przedstawienia sprawy, z którą się zwra­camy (np. przyjęcie do określonej szkoły) — tu oczywiście zacho­wujemy wszelkie konwencje uprzejmości. Następnie przechodzimy do przedstawienia elementu motywacyjnego, uzasadniającego nasze starania.

4, Kończymy konwencjonalnymi zwrotami typu: „Z góry dziękuję z: pozytywne rozpatrzenie mojej prośby" (w osobnym akapicie), ewer -tualnie: „Proszę o szybką odpowiedź" oraz: „Z wyrazami szacunki, (po prawej stronie pod tekstem, po odstępie około dwóch akapitów Pod ostatnim z wymienionych zwrotów składamy podpis.

1, Napisz list do koleżanki lub kolegi polecający film, który cię ostatni zainteresował. Pamiętaj o akapitach i podstawowych elementach listu!

2, Przygotuj plan listu otwartego, który wystosujesz w obroni-lasów tropikalnych.

3, Jako prezes Szkolnego Koła Miłośników Kina redaguj list do dy­rektora kina z prośbą o:

— kilka darmowych biletów,

— zorganizowanie konfrontacji pod hasłem Klasyka polskiego filmu. Możesz wykorzystać zwroty: pozwalam sobie prosić o-pozwalar;

sobie zwrócić się do w sprawie /z prośbą-uprzejmie

proszę-proszę przyjąć zapewnienie o wdzięczności-proszę przyjąć wyrazy głębokiego poważania.

4 Przypomnij sobie, czy wszystkie książki kończyły się zgodnie z twoimi oczekiwaniami? Jeśli nie, to możesz poprosisz autora, by zmienił zakończenie. Pamiętaj, aby w liście dokładnie uzasadnić swoje sugestie.

'S-. Zredaguj list przedstawiający jeden dzień twojego żvcia, biorąc pod uwagę, że adresatem jest:

1. twój przyjaciel,

2. nauczyciel.

Zredaguj list motywacyjny, który jest zwrócony do dyrektora biblioteki i ma uzasadnić twoje starania o pracę bibliotekarza.

Nagłówki:

Kochany Kolego!• Droga Kasiu!/Marto!• Moje Słoneczko!-Droga/i Pani/e!-Szanowna/y Pani/e!-Szanowna Pani Ewo!• Czcigodna i Droga Pani Ewo!-Szanowni Państwo!-Wielce Szanowni Państwo!-Czcigodny Panie Profesorze! - Wielce Szanowna Pani Profesor! Szanowny Panie Dyrektorze!-Panie Doktorze!• Ekscelencjo!• Wielce Czcigodny Księże Biskupie!-Przewielebny Księże Proboszczu!

Formuły końcowe:

Kończę i pozdrawiam-Całuję-Łączę wyrazy szacunku i wielkiej życz­liwości-Łączę wyrazy szacunku i poważania-Proszę przyjąć wyrazy szacunku-Proszę przyjąć serdeczne pozdrowienia • Łączymy ukłony-Łączymy wyrazy szczerej życzliwości-Z poważaniem-Z wyrazami szacunku • Proszę przyjąć wyrazy szacunku • Przesyłam wyrazy sza­cunku-Proszę przyjąć wyrazy szacunku i pozdrowienia.

Życiorys to forma użytkowa, której celem jest przedstawienie bio­grafii jej autora, danych o jego życiu, a więc przekaz informacji (ga­tunek ten charakteryzuje wypowiedź w pierwszej osobie). Życiorys powinien być zwięzły i rzeczowy, powinien eksponować najważniej­sze (i szczególnie wartościowe), logicznie powiązane fakty, często odpowiednio dobrane do celu złożenia życiorysu oraz sytuacji, w której znajduje się piszący (życiorys jest zazwyczaj załącznikiem do odpowiedniego podania). Obecnie coraz bardziej popularna staje się forma CV (curriculum vitae), która w przeciwieństwie do trady­cyjnego życiorysu nie ma charakteru narracyjnego (chronologiczne­go) i polega na zaprezentowaniu odpowiednich danych w kolejnych punktach (operuje wyliczeniem i prezentacją, a nie opisem, charak­terystyką, opowiadaniem).

Konwencję życiorysu określają wymagane w nim dane: imię i nazwisko (ewentualnie nazwisko panieńskie), data i miejsce uro­dzenia, imiona rodziców, narodowość i obywatelstwo, pochodzenie społeczne, stan cywilny, stan rodzinny, wykształcenie (jego przebieg, ewentualnie stopień naukowy), zawód wyuczony i wykonywany (ewentualnie tytuł zawodowy), przebieg pracy zawodowej, odzna­czenia (nagrody), znajomość języków obcych (słaba bądź biegła), stosunek do służby wojskowej, przynależność organizacyjna, adres, ewentualnie zainteresowania (stan majątkowy). Przytoczone tu dane pochodzą z tradycyjnego wzorca kwestionariusza osobowego i należy je oczywiście podawać w zależności od potrzeb.